Referendum o nezavisnosti Bosne i Hercegovine: historijska odluka o suverenitetu
Referendum o nezavisnosti Bosne i Hercegovine održan je 29. februara i 1. marta 1992. godine i predstavlja jedan od najvažnijih događaja u savremenoj historiji države. Građani tadašnje Republike Bosne i Hercegovine izjašnjavali su se o pitanju:
„Jeste li za suverenu i nezavisnu Bosnu i Hercegovinu, državu ravnopravnih građana, naroda Bosne i Hercegovine – Muslimana, Srba, Hrvata i pripadnika drugih naroda koji u njoj žive?“
Prema zvaničnim podacima Republičke izborne komisije, od ukupno 3.253.847 građana s pravom glasa, na referendum je izašlo 64,31%. Od izašlih birača, čak 99,44% glasalo je „za“ suverenu i nezavisnu Bosnu i Hercegovinu. Ovi rezultati jasno su pokazali opredjeljenje većine građana za samostalnu državu, u trenutku kada se Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija već nalazila u procesu raspada.
Srpska demokratska stranka (SDS) pozvala je na bojkot referenduma. U općinama i područjima pod njenom političkom kontrolom u pojedinim slučajevima nije bilo dozvoljeno otvaranje glasačkih mjesta. Takav razvoj događaja odražavao je duboke političke podjele koje su već bile prisutne u bosanskohercegovačkom društvu.
Već 1. marta 1992. godine, nakon proglašenja nezavisnosti, u Sarajevu i drugim gradovima podignute su barikade od strane srpskih paravojnih formacija. Ubrzo su uslijedili oružani incidenti koji su označili početak otvorenog sukoba.
Rezultati referenduma omogućili su međunarodno priznanje Bosne i Hercegovine. Zemlje tadašnje Evropske zajednice priznale su Bosnu i Hercegovinu 6. aprila 1992. godine, a dan kasnije isto su učinile i Sjedinjene Američke Države.
Bosna i Hercegovina je 22. maja 1992. godine primljena u članstvo Organizacije ujedinjenih naroda, čime je njen međunarodnopravni subjektivitet dodatno potvrđen.
Istovremeno s procesom međunarodnog priznanja, sukobi u pojedinim dijelovima zemlje prerasli su u rat širokih razmjera. Agresija na Bosnu i Hercegovinu rezultirala je višegodišnjim ratom (1992–1995), koji je prouzrokovao ogromne ljudske gubitke, raseljavanje stanovništva, sistematska razaranja i duboke društvene traume.
Referendum iz 1992. godine je simbol demokratskog izražavanja volje građana Bosne i Hercegovine za život u suverenoj i međunarodno priznatoj državi i podsjetnik na historijski trenutak u kojem su građani preuzeli odgovornost za vlastitu političku sudbinu.
akos.ba
