Koliko znate žena koje su dale svoj doprinos nauci?
Navedite mi bar 5.
Marie Skłodowska-Curie…
Za nju smo svi čuli… hajmo dalje. Mileva Einstein-Marić.
Rosalind Franklin, žena koja je dala doprinos u otkriću strukture DNK.
Dalje? Ne ide?
Pomoći ću. Unaprijed se izvinjavam jer je ovo vrlo kratak spisak žena koje su dale nemjerljiv doprinos nauci i tehnologiji.
Hipatija (360 – 415. ) grčka neoplatoničarska filozofkinja i matematičarka.
Hildegarda von Bingen (1098 -1179.), njemačka časna sestra, pored drugih stvari kojima se bavila (bila je filozof i mistik) bavila se botanikom i medicinom.
Sophie Brahe (1556 -1642.), sestra Tycho Braha, danska hemičarka, astronom, medicinar i botaničar.
Margaret Cavendish (1623-1673.), engleska aristokratkinja, druga supruga grofa Williama Cavendisha, bavila se prirodnjaštvom, filozofijom, pisala naučno-fantastične romane i bila prvi borac za prava životinja.
Marie-Ann Lavoisier (1758 – 1836.), francuska hemičarka, i supruga Antoine Lavoisiera.
Ada Lovelace (1815 -1852.), kćerka lorda Byrona, engleska matematičarka i pisac, izumitelj prvog algoritma i analitičke mašine, pra-pra-pra-prabaka kompjutera.
Florence Nightingale (1820 -1910.), osim toga što je bila medicinska sestra, bavila se i statistikom.
Lise Meitner (1878 -1968.), austrijska fizičarka, otkrila nuklearnu fisiju
Emmy Noether (1882 – 1935.), njemačka matematičarka koja je dala ogroman doprinos na polju apstraktne algebre.
Margaret Gladys Smith (1896 – 1971.), američka patologinja i virolog, radila istraživanja citomegalovirusa, stvorila prvi laboratorijski MCMV, model za humani CMV.
Irene Joliot-Curie (1897 -1956.), kćerka Marie Curie, francuska hemičarka i fizičarka, dobitnica Nobelove Nagrade za hemiju 1935.
Barbara McClintock (1902 -1992.), američka genetičarka, dobitnica Nobelove nagrade za i fiziologiju i medicinu 1983. za otkriće mobilnih genetičkih elemenata.
Maria Goeppert Mayer (1906 -1972.), američka fizičarka porijeklom iz Njemačke, dobitnica Nobelove nagrade za fiziku 1963.
Grace Hopper (1906 – 1992.), programerka, prvi kompjuterski jezik, COBOL
Rachel Carson (1907 -1964.), američka ekologinja, autorka knjige “Nijemo proljeće”.
Rita Levi-Montalcini (1909-2012.), italijanska neurologinja, dobitnica Nobelove nagrade za fiziologiju i medicinu 1986, za otkriće faktora rasta.
Dorothy Hodgkin (1910-1994.), britanska biohemičarka, dobitnica Nobelove nagrade za hemiju 1964. za razvoj proteinske kristalografije.
Smilja Mučibabić (1912 – 2006.), jugoslovenska i bosanskohercegovačka biologinja.
Marguerite Vogt (1913 – 2007), njemačko-američka virologinja, razvoj staničnih kultura i vakcine protiv poliovirusa.
Hedy Lamarr (1914 -2000.), manje je poznato da je ova holivudska glumica bila i izumiteljica.
Ruth Sager (1918 – 1997.) otkrila gen koji omogućava biljkama da sintetišu hlorofil.
Chien-Shiung Wu (1919 -1997.) – otkriće asimetričnih raspada, narušavanje zakona simetrije.
Rosalyn Yalow (1921 – 2001.), američka naučnica, bavila se radioizotopijom, a za otkriće radioimunološke metode dobila Nobelovu nagradu..
Marie Tharp (1920 -2006.), američka geologinja, u saradnju sa Bruce Heezen mapirala oceansko dno.
Vera Rubin (1928 – 2016.), astrofizičarka, na osnovu istraživanja Fritza Zwickyja nastavila istraživati problem rotacije galaksija. Njena istraživanja su dovela do stvaranja hipoteze o postojanju tamne materije koja ni do danas nije dokazana, ali su njena istraživanja rotacije galaksija dala nemjerljiv doprinos astrofizici.
Youyou Tu (1930 – ), dobitnica Nobelove nagrade za medicinu ili fiziologiju 2015. Priznanje je dobila za izoliranje artemizinina, aktivne supstance koja ubija plazmodij malarije iz jedne vrste pelina, kod nas poznatog pod nazivom bejturan (
Artemisia annua).
Dian Fossey (1932 -1985.), američka zoologinja primatologinja i antropologinja, proučavala gorile u Ruandi.
Annie Easley (1933 – 2011.): Afroamerikanka koja je projektovala rakete za NASA-in
program
Margaret Hamilton (1936 – ): američka inženjerka i programerka, bila je direktorica MIT Instrumentation Laboratory, koja je razvila softver za NASA-in Apollo program.
Christiane Nusslein-Volhard (1942 -), njemačka biologinja, dobitnica Nobelove nagrade za fiziologiju i medicinu 1995. za otkriće genetičke kontrole embrionalnog razvoja.
Jane Goodall(1934 -) britanska zoologinja-primatologinja, bavila se ponašenjem čimpanzi.
Shirley Ann Jackson (1946-) američka fizičarka, prva žena koja je doktorirala na
MIT.
May-Britt Moser(1963-), norveška neurologinja, dobitnica Nobelove nagrade za fiziologiju i medicinu 2014. za otrkiće kako nervne ćelije kontrolišu orijentaciju u prostoru.
Andrea Ghez (1965 – ) otkriće supermasivne crne rupe u središtu galaksije, Nobelova nagrada za fiziku 2020.
Jennifer Doudna(1964 – ) CRISPR tehnologija editovanja gena, Nobelova nagrada za hemiju 2020.
Maryam Mirzakhani(1977 – 2017.) matematičarka iranskog porijekla, osvojila Ruth Lyttle Satter nagradu za izuzetan doprinos razvoju matematike.
Marry E. Brunkow (1961 – ), američka molekularna biologinja i imunologinja, Nobelovu nagradu za fiziologiju ili medicinu 2025. dobila je za ključna otkrića o perifernoj imunološkoj toleranciji koja objašnjava kako imunološki sistem sprječava napade na vlastito tijelo kroz funkciju regulatornih T-ćelija (FOXP3).
Anne L’Huillier (1958 -), francusko-švedska fizičarka dobitnica je Nobelove nagrade za fiziku 2023. za eksperimentalne metode kojima se generišu atosekundni svjetlosni impulsi, što omogućava proučavanje dinamike elektrona u materiji u ekstremno kratkim vremenskim razmjerima.
Carolyn Bertozzi (1966 – ) američka hemičarka, Nobelovu nagradu za hemiju 2022. osvojila je za razvoj “click” hemije i bioortogonalne hemije, što je omogućilo sigurne hemijske reakcije unutar živih organizama za mapiranje i praćenje bioloških molekula
