Vi ste ovdje
Home > Obrazovanje i odgoj > Ekologija > Sve uloge zelenih površina – Uticaj zelenih površina na kvalitet vazduha

Sve uloge zelenih površina – Uticaj zelenih površina na kvalitet vazduha

Zelene površine grada pozitivno utiču na okolinu djelovanjem na mikroklimu, tako što smanjuju visoke temperature vazduha, povećavaju stepen vlažnosti, regulišu jačinu vjetra, prečišćavaju vazduh, smanjuju i ublažavaju jačinu gradskog šuma…

Piše: dipl. inž. pejzažne arhitekture Marija Živanović

Uticaj zelenila na mikroklimu naselja
Mnogobrojna istraživanja iz oblasti medicine pokazuju da se komfor čovjeka prije svega zasniva na određenoj temperaturi i vlažnosti vazduha. Pod optimalnim se podrazumjevaju slijedeće vrijednosti: temperatura najpovoljnja za rad 15-20°C, temperatura najpovoljnija za proces disanja 18-20°C, temperatura takozvane zone komfora 16-21°C.

Biljke i sunce

Toplotni režim određenog područja zavisi od ukupne količine sunčevog zračenja i tipa površine na koju ovo zračenje pada. Tokom dana, sunčevu radijaciju različite površine upijaju u većoj ili manjoj mjeri.
Najveće količine apsorbuju asfalt, čelik, krovovi, zidovi… zbog čega se i najbrže zagrijavaju. Međutim, kao loši izolatori, ovi materijali se najbrže i hlade, otpuštajući toplotu u okolni vazduh. Samim tim, temperatura vazduha iznad ovakvih površina veća je od temperature vazduha iznad površina obraslih biljem.
Krošnje drveća i žbunja najpre apsorbuju deo sunčeve radijacije, a zatim i stvaraju sjenu u prostoru na kome se nalaze. Efikasnost biljaka zavisi od gustine krošnje, veličine listova, njihovog rasporeda u krošnji, gustine sadnje, odnosno rasporeda biljaka. Mnogobrojna merenja temperature vazduha pokazuju da oscilacije u temperaturi tokom različitih doba godine ili doba dana mogu da budu značajno različite.
Već je rečeno da je uticaj zelenih površina na temperaturni režim naselja uvećan činjenicom da je vazduh iznad gradova topliji nego iznad njegove okoline . To je naročito izraženo ukoliko se uz samo naselje nalaze šume ili bilo koji tip prigradskih zelenih površina. Fizički zakoni nalažu da topliji vazduh bude zamjenjen hladnijim, sviježijim vazduhom iz okoline.
Na ovaj način, zelene površine utiču na izmjenu vazdušnih masa, odnosno na prečišćavanje gradskog vazduha. Blagotvorno djejstvo biljaka naročito je izraženo tokom perioda bez vjetra.

Biljke i vlažnost vazduha

U nepovoljne mikroklimatske uslove gradova svakako spada i niska relativna vlažnost vazduha. Biljke ublažavaju ljetnje temperature, uvećavanjem relativne vlažnosti vazduha. Prosečno, odraslo stablo, srednje visine, može transpiracijom izbaciti do 400 litara vode na dan, pod uslovom da u zemljištu ima dovoljno vlage. Ispitivanja vlažnosti vazduha na različitim lokacijama, pokazuju da se procenat relativne vlažnosti smanjuje sa smanjenjem veličine biljaka i površine pod biljkama.
U istom trenutku, relativna vlažnost vazduha nad gradskim neozelenjenim površinama, manja je i za 36% od vlažnosti u šumi.

Biljke i vjetar

Kretanje vazduha može delovati na čovjeka pozitivno i negativno. Istraživanja ukazuju da se čovjek oseća najprijatnije pri vjetru čija je brzina od 0,5 do 3m⁄s. U ljetnjem periodu, ovaj vjetar rashlađuje organizam, čak i kada se radi o relativno toplom strujanju. Jak vjetar predstavlja smetnju, otežava disanje i izaziva povećano isparavanje.
Biljke zelenih površina, prije svega drveće i žbunje, imaju pozitivan uticaj na umanjivanje snage i brzine vjetrova. Često se pojasevi zelenila postavljaju sa ciljem da ublaže snagu vjetra.
Kada je drveće i žbunje grupisano u gust zeleni masiv, pa čak i kada se radi o pojedinačnim stablima, zaštita od vjetra može da bude veoma značajna. Izbor vrsta drveća i žbunja zavisi i od gustine krošnje. Pod ovim se podrazumjeva ne samo propustljivost jedne biljke, već i ukupna propustljivost čitavog biljnog pojasa.

Uticaj zelenila na sastav vazduha

Opšte je poznato da biljke povećavaju količinu kiseonika u vazduhu, istovremeno smanjujući sadržaj ugljen-dioksida u njemu. Jedan hektar šume troši na čas oko 8kg CO2, a istu količinu izdahne za 1h približno 200 ljudi. Pokazalo se da pojedine vrste drveća vrlo različito učestvuju u procesima razmjene gasova.

Biljke i aerozagađenje

Različite vrste biljaka zadržavaju različite količine čestica na lišću i granama. Ispitivanja pokazuju da četinari na iglicama zadrže i do 30 puta veće količine čestica od pojedinih lišćarskih vrsta. Osim toga, postoji određena zakonomjernost u sadržaju zagađivača pod krošnjamaa drveća, zavisna od godišnjeg doba.
Najveće smanjenje sadržaja čestica oseća se u septembru (38%), a najmanje u maju (oko 20%). Tokom Sanitarni značaj drveća u sakupljanju čestica veoma je značajan u zimskom periodu.
Akumulacija čestica zagađivača na listovima drveća i žbunja utoliko je značajnija ukoliko su zelene površine veće.

Biljke i jonizacija vazduha

Vazduh, osim što sadrži molekule različitih gasova i vodene pare, u svom sastavu ima i veću ili manju količinu jona.Većina istraživača zaključuje da laki joni izrazito blagotvorno utiču na efikasnije usvajanje kiseonika i povećavanje odbrambenih sposobnosti organizma. Osim toga, u prisustvu negativnih jona, efikasnije se odvija razmjena materija u organizmu.
Utvrđeno je da je jonizacija gasova u vazduhu znatno pojačana u prostoru iznad šuma i ostalih tipova zelenih površina. Pojačana jonizacija kiseonika iznad šuma objašnjava se dejstvom lakoisparljivih supstanci (kakav je terpentin), koje lebde u vazduhu iznad biljaka i, uz delovanje, ultraljubičastog zračenja iznad šuma, utiču na intenzivnije jonizovanje kiseonika.

buildmagazin.com

Akos.ba pratite putem aplikacije za Android i društvenih mreža Facebook | Instagram | Twitter.

Top